Boyabat Gazidere Domatesi (Tescil No: 427 – Menşe Adı)

Boyabat Gazidere Domatesi, Sinop ilinin Boyabat ilçesine bağlı Gazideresi ve Gazideretabaklı köylerinde 150 yılı aşkın süredir yetiştirilen, coğrafi işaret tescilli özel bir domates çeşididir. Lezzeti, kendine has aroması ve morfolojik yapısıyla Türkiye’de yetişen birçok domates türünden ayrılır.

Bu özel ürün, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında korunmak üzere 12.04.2019 tarihinde tescil edilmiş olup, tescil ettiren kurum Boyabat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’dür.

Boyabat Gazidere Domatesi Nedir?

Halk arasında “çirkin domates” olarak da bilinen Boyabat Gazidere Domatesi, iri yapılı, çok loplu ve ince kabuklu bir yerel (köy) çeşididir. Aynı tohumla uzun yıllardır üretildiği için yüksek saflık oranına sahiptir.

• Tohum safiyet oranı: %98,5

• Çimlenme oranı: %90

• Türü: Menşe adı (Coğrafi İşaret No: 427)

• Başvuru Tarihi: 13.09.2017

• Tescil Tarihi: 12.04.2019

Ayırt Edici Özellikleri

Boyabat Gazidere Domatesi’ni diğer domateslerden ayıran başlıca özellikler şunlardır:

 Fiziksel Özellikleri

• Sırık tipli büyüme şekli (150–200 cm)

• 600–800 gram arası iri meyve

• Çok loplu (12 odacıklı)

• İnce kabuklu (0,37–0,41 mm)

• Pembe-kırmızımsı meyve eti

• 400–500 adet çekirdek

• Elle ikiye bölündüğünde ortasında konik biçimli çekirdeksiz “göbek” kısmı bulunur

• 

 Tat ve Aroma

• Kendine özgü yoğun aroma

• Kekremsi (hafif limoni) tat

• Sulu, kumlu ve hoş kokulu meyve eti

• İçten dışa doğru olgunlaşma özelliği

Tüketim Özelliği

• Hasat sonrası raf ömrü kısadır

• Uzun mesafeli taşımaya uygun değildir

• Taze tüketim, kahvaltı ve salata için idealdir

• Domates suyu ve konservelik olarak da kullanılabilir

Coğrafi Özellikler ve Toprak Yapısı

Boyabat ilçesi, Gökırmak havzası kenarında yer alır. Gazidere ve çevresinden geçen Gazidere Çayı (Kolaz Çayı), taşıdığı mineralli alüvyal topraklarla bölgeyi verimli hale getirmiştir.

Toprak Özellikleri:

• Toprak yapısı: Killi

• pH: 7,81 (hafif alkali)

• Tuz oranı: %0,019 (tuzsuz)

• Organik madde: %2,58 (orta düzey)

• Fosfor (P2O5): 15,06 kg/da (çok yüksek)

• Potasyum (K2O): 29 kg/da (orta düzey)

• Kireç: %0,6 (çok az kireçli)

Bu özel toprak ve su yapısı, domatesin karakteristik aromasını ve yapısını belirleyen temel unsurdur.

Üretim Metodu

Boyabat Gazidere Domatesi geleneksel yöntemlerle üretilmektedir:

1. Sonbahar sürümü: 20–25 cm derinlikte, yanmış çiftlik gübresi karıştırılarak yapılır.

2. Mart sonu ikinci sürüm: Dekara 25 kg DAP gübresi uygulanır.

3. Ekim: Dekara 400–500 gr tohum, 3 cm derinliğe ekilir.

4. Seyreltme: Mayıs ortasında, sıra üzeri 30 cm olacak şekilde yapılır.

5. Sulama: Haziran ortasında başlar, 3–5 gün arayla yapılır.

6. Gübreleme: 20 günde bir 5 kg azotlu gübre uygulanır.

7. Hasat: Temmuz başında başlar, Ekim sonuna kadar sürer.

• Hasat sıklığı: 2–3 günde bir

• Toplam hasat: 10–15 kez

• Verim: Dekara ortalama 6–7 ton

• Bitki başına verim: 50 kg’a kadar

Denetim Süreci

Denetimler şu kurumlar tarafından yapılmaktadır:

• Sinop İl Tarım ve Orman Müdürlüğü

• Boyabat Belediyesi

• Boyabat Ziraat Odası

Denetimler 15 günlük aralıklarla üretim, gübreleme, sulama, hasat ve pazarlama aşamalarında gerçekleştirilir.

Neden Boyabat Gazidere Domatesi?

✔ 150 yıllık yerel üretim geleneği
✔ Coğrafi işaret tescilli ürün
✔ Kendine has aromatik yapı
✔ Yüksek lezzet kalitesi
✔ Doğal mineralli alüvyal toprakta yetişme

Boyabat Gazidere Domatesi, hem bölge ekonomisi hem de Türkiye’nin yerel tarımsal mirası açısından büyük öneme sahiptir. Doğal yapısı, geleneksel üretim yöntemi ve eşsiz aromasıyla sofraların vazgeçilmez lezzetlerinden biridir.